Metaverse distopim kabus mu?

JoKeR

Active member
Teknoloji insan bağlantısı üzerine bir daha düşünmemizi sağlayan Metaverse dijital tecrübenin ötesinde bir oluşum. Sanal gerçeklik gözlükleriyle ve avatarlarımızla sanal dünyada sabah toplantıya katılıp, öğle İtalya’da alışveriş yapıp, daha sonra New York sokaklarında gezip, akşam da konsere katılacağımız sanal bir cennet olarak pazarlanıyor.


Fizikî dünyanın hudutlarına, gelişmelerine adapte olmaya çalışırken; imkânsız diye bir kavramın olmadığı, hudutların olmadığı Metaverse’de ucu bucağı olmayan bir dijital dünyaya davet ediliyoruz. O epey sevdiğimiz dizilerde, sinemalarda izlediğimiz her şey ve hatta hayal ettiğimiz ne var ise onu yaşayacağımız bir dünya pazarlanıyor adeta. Metaverse cihanında hakikaten her şey kusursuz mu? hayatımız hayli süratli bir biçimde dijitale dönmesi bizi nasıl etkileyecek? Bu değişimin ruhsal, sosyolojik ve çevresel boyutları ne olacak? Bizi ne üzere sıkıntılar bekliyor? Tüm bilgileriyla uzmanlara sorduk.
Prof. Dr. Gökben Süratli Sayar


PARANOYAYI birlikteİNDE GETİREBİLİR

Psikiyatrist Prof. Dr. Gökben Süratli Sayar, insan çeşidinin teknolojiye verdiği ruhsal karşılığı önnazaranbilmenin pek kolay olmadığını belirterek, Metaverse’in de zihinsel sıhhat tesirlerinin tam olarak ne olduğunu ve dijital bağımlılık üstündeki tesirine ait hangi sonuçların çıkarılabileceğini belirlemenin şu basamakta güç olacağını belirtiyor.



Sayar, “Ancak Metaverse ile dijital yaşama kayış, şimdiki hayatın birtakım gerilimlerinden uzaklaşabilmeyi sağlayacaktır. Lakin bu rahatlama ve süreksiz hazların bir süre daha sonra yerini yeni gerilimlere bırakması mümkündür. Bir öbür tesiri de bağlar üzerine olacaktır. Toplumsal medyanın da bizi birbirimize bağlaması gerekiyordu, bunu kısmen yaptı da. Lakin bir taraftan de bizi her zamankinden daha yalnız ve uzaklıklı olmaya itti. Metaverse de gibisi bir ikilem yaratacaktır” diyor. Sayar, fizikî yalnızlık ile gelen yakın bağlantı ve dokunarak, sarılarak yatışma gereksinimlerinin doyurulamaması, sonluluk, artan tansiyon ve paranoya, bedensel belirtilere çok odaklanma üzere meseleleri da birlikteinde getirebileceğinin altını çiziyor.

YENİ TEDAVİ İMKÂNLARI DA SUNABİLİR

“Metaverse kendi ortasında mükafatlar de getirecektir” diyen Sayar, “Sosyal ilgiler, diyaloglar, beğeniler, maddi kazanç… Bu mükafatlar de Metaverse’in bağımlılık yaratma potansiyeli olduğunu düşündürür” diyor. Başka taraftan depresyon, toplumsal fobi, şizofreni, dürtü kontrol bozuklukları üzere biroldukca durum için yeni tedavi imkânları da sunabileceğini lisana getiren Sayar, kıymetli olan yaygın kullanım başladıktan daha sonra bize yeterli gelen ve gelmeyen tarafları ayırt edebilmek ve buna nazaran düzenlemeler yapabilmemiz gerektiği olduğunu belirtiyor.
Prof. Dr. Barış Erdoğan


TOPLUMSAL MÜNASEBETLERİN SONUNU GETİRMEYECEK

Prof. Dr. Barış Erdoğan ise sosyolojik açıdan konuyu aldı. Erdoğan, gerçek dünyanın sanal dünya ile etkileşimde olduğu bu yeni kozmosun toplumsal bağlarımızı, hayat biçimimizi değiştireceğini belirtiyor. Erdoğan, bu yeni aracın karamsarların argüman ettiği üzere toplumsal bağlantıların sonunu getirmeyeceğinin altını çizerek, “Daha evvel radyo, televizyon, internet ortaya çıktığında da bu kaygılar lisana getirilmişti. Bilakis beşerler ve yerler içindeki araları mevcut toplumsal medya araçlarının kapasitelerinden çok daha fazla bir muvaffakiyetle kısaltacak. Maddi kurallardan dolayı dünyayı gezme, görme, gerçek hayatta yaşayamayacağınız tecrübeleri hissetme açısından nazarance bir demokratikleşme sağlayacak. Sabah Mısır Piramitlerini gezip, öğlenden daha sonra

Londra’daki mağazadan alışveriş yapabileceğiz, dostlarımızla mevcut toplumsal platformlardan farklı olarak epeyce daha gerçekçi bir ortamda irtibata geçebileceğiz” formunda lisana getiriyor.

EŞİTSİZLİKLERİN KAT BE KAT ARTTIĞI YENİ BİR DÜNYA

Erdoğan, lakin bu ütopik hoşluğun distopi bir kabusa da dönüşebileceğinin altını çiziyor. Erdoğan, dev bilişim şirketlerinin denetiminde her türlü kamu kontrolü ve kuralından şimdilik bağımsız bu aracın, demokrasi için bir tehdit olabileceğini vurguluyor. “Bu aracın Facebook’un Amerikan seçimlerinde seçmenler üzerinde yaptığı müdahaleden daha derin ve tesirli manipülasyon kapasitesi olduğu kesin” diyen Erdoğan, gerçek dünyanın sıkıntılarından bakılırsace olarak uzaklaşan, uzaklaştırılan bireylerin toplumsal sıkıntılara ilgisinin de körelebileceğinin altını çiziyor ve ekliyor: “İnsanların eğlenirken sistemin kölesi haline geldiği, eşitsizliklerin kat be kat arttığı yeni bir dünya tehlikesi de yok değil.”

HAYAT DİJİTALİZE OLUP GLOBALLEŞECEK

Yeni medya araştırmacısı Selvanur Yazıcı Sezgin ise Metaverse’in bağlantı boyutunu kıymetlendirdi. Sezgin şöyleki açıklıyor: “Metaverse, Web 3.0 teknolojisiyle yani çevrim içi irtibatın dijital platformlarla 3d hale evrilmesiyle son senelerda isminden kelam ettirmeye başlamıştı. Lakin Facebook şirketinin geçtiğimiz ekim ayında çatı ismini ‘Meta’ olarak güncellediğini açıklamasıyla Metaverse konusu bu kere hepimizin gündemine daha tesirli biçimde düşmüş oldu.” Facebook’un yaptığı manalı isim değişikliğiyle ve mevzuyu sahiplenici algı ve bağlantı çalışmalarıyla göz önünde olsa da aslında Metaverse’in epeyce daha geniş ve merkezden uzak bir cihanı tabir ettiğini söyleyen Sezgin, bilgisayar ve taşınabilir periyodundan daha sonra internetin üçüncü periyodu olarak da tanımlanan arttırılmış gerçeklik devrinde gözlüklere hayli iş düştüğünü lisana getiriyor. Sezgin, ilerleyen senelerda gözlük teknolojilerinin fazlacaça gelişeceği ve konser, tiyatro, toplantı üzere bir fazlaca aktifliğin sanal hayattan devam edeceği, ömrün düzgünce dijitalize olup globalleşeceğinin öngörüldüğünü kaydediyor.

Selvanur Yazıcı Keskin


Teknoloji beşlisinin kuralları ile şekilleniyor

“Web 2.0. teknolojisinin birinci senelerında toplumsal medya platformlarının en büyük argümanı özgür ve demokratik bir telaffuz alanı inşa edecek olmalarıydı” diyen Sezgin, “Geleneksel medyanın monopol yapısının yeni medya araçları ile kırılacağı ve ferdi, bağımsız alternatiflerin güç kazanacağı öngörülüyordu. Bu öngörü bir ölçü gerçekleşti; fakat yıllar ortasında toplumsal medya kanallarının da kendi monopollerini kurdukları ve gücün bir daha merkezde toplandığı görüldü” diyor ve ekliyor: “GAFAM ismi verilen Google, Apple, Facebook, Amazon, Microsoft teknoloji beşlisinin kuralları ve tercihleriyle şekillenen bir toplumsal ağın mensupları olduk hepimiz. Artık Metaverse için de benzeri tartışmalar yürütülüyor.”

Selvanur Yazıcı Sezgin, son senelerda hayata geçen bir epeyce uygulamanın, bilhassa blok zincir sisteminin bir kesimi olan yani kendi iç işleyiş sistemi ve iktisadı olan farklı şirketlere ilişkin uygulamaların merkezi değil, merkez dışı-dağınık bir halde yönetildiğini söylüyor. İnsanların sanal kimlikleriyle, kripto paralarıyla alternatif bir hayat deneyimlediğini söz eden Sezgin, merkezi yapıyı dağıtacak olması istikametiyle Metaverse hakkında olumlu öngörülerin de kelam konusu olduğunu belirtiyor. Sezgin, “Ancak bilhassa gerçek hayatta yasa dışı olan hareketlerin de rahatlıkla gerçekleşebildiği bir cihan olarak muhtemel tehlikelerinden de bahsetmek mümkün” diyor.

Prof. Dr. Tuncay Dilci


Elektrik tüketimi farklı rahatsızlıklara sürükleyebilir

Dijital Bağımlılıkla Uğraş Derneği Genel Lideri Prof. Dr. Tuncay Dilci ise karbon ayak izleri bağlamında hayat şartları ve maliyetleri dikkate alındığında avantajı ve dezavantajı birlikteinde getireceğini söz ediyor. Dilci, üretmeyen pasifize edilmiş insanın nasıl yaşayacağı başlı başına bir sorun iken, dijital objelerin ağır kullanmasına bağlı elektrik tüketiminin ve bunu üreten düzeneklerin ortaya çıkaracağı yeni sar pahaların insanlığı farklı rahatsızlıklara sürükleyebileceğine dikkat çekiyor. Dilci, “Aşırı manyetik tesire maruz kalacak insanın doğal eğilimlerine kısıtlayıcı yeni ömür biçimi, dijitalleşmenin ağırlaşmasıyla en epeyce petrokimya eseri mamüllerin tüketimi konusunda yeni bir boyut kazandıracaktır. Öbür taraftan en çok ulaştırma ve lojistik hizmetler alanında karbon ayak izlerini olumsuz tarafta kendini gösterecektir” diyor. tıpkı vakitte, üretmeyen insanın topraktan ayağının kesilmesi ile birlikte biyolojik yapısına uygun olmayan beslenme formülleri ile yeni sıhhat problemlerinin kapılarının da aralayabileceğini söz eden Dilci, bu aksiliklere rağmen insanlığın büyük bir kısmının dijital ekran karşısında olması var olan trafik ve emisyon sıkıntılarını azaltarak, karbon ayak izlerinin de olumlu tarafta etkileyebileceğini belirtiyor.
 
Üst